Lezing 11 april a.s. in Bibliotheek te Twello, aanvang 20:15 uur.
De opmars van de geallieerden maakte, ter hoogte van Gorssel, op woensdag 11 april 1945, een splitsing. Ganadese Divisies trokken noordwaarts richting Zwolle om vandaar Friesland, Drenthe en Groningen te bevrijden en de Duitsers zo af te sluiten van 'des Reich'. De Canadese 1ste Infanterie Divisie met ondersteunende eenheid kreeg de opdracht vanaf Gorssel westwaarts door te drukken. De eerste operatie westwaarts, Operatie Cannonshot, werd uitgevoerd van woensdag 11 t/m 17 april 1945.
LAST-MODIFIED:20240322T184038Z SEQUENCE:544 LOCATION:Marktplein 11\, 7391 DH Twello\, Gelderland\, Nederland GEO:52.23664870;6.10568030 X-LOCATION-DISPLAYNAME:Bibliotheek Twello X-ACCESS:1 X-HITS:419 X-COLOR:6cf77a X-SHOW-END-TIME:1 END:VEVENT BEGIN:VEVENT DTSTART;TZID=Europe/Amsterdam:20261119T193000 DTEND;TZID=Europe/Amsterdam:20261119T223000 UID:16BF670D-670C-428C-860B-D1F5F9200B8F SUMMARY:Vorming van het landschap in de gemeente Voorst - Wordingsgeschiedenis van de Gelderse IJsselvallei en IJssel CREATED:20261013T095700Z DTSTAMP:20261013T095700Z URL:https://www.historischeverenigingvoorst.nl/index.php/nl/component/dpcalendar/event/53?calid=56 DESCRIPTION:Op donderdag 19 november 2026 houd de heer Maarten Prins uit Wilp een presentatie over de,\NVorming van het landschap in de gemeente Voorst - Wordingsgeschiedenis van de Gelderse IJsselvallei en IJssel \NTijdens deze lezing staan wij uitgebreid stil bij de klimaatveranderingenen de daaraan gekoppelde landschapsvormende processen die onze woonomgeving veranderde van een vlakke rivierdelta van Maas en Rijn naar gebieden met een relatief sterk reliëf zoals het Veluwe Massief en de Sallandse Heuvelrug. Deze zogenoemde stuwwallen zijn de stille getuigen van de aanwezigheid van landijs tijdens de een na laatste ijstijd, het Saalien (170.000-150.000 jaar geleden). Na het smelten van het landijs beïnvloedde dit reliëf daarna in grote mate ook de ligging van de toenmalige en huidige rivierlopen.\NTegen het einde van de laatste ijstijd, het Weichselien (115.000-11.500 jaar geleden), heerst er in onze woonomgevingwederom een poolklimaat en zorgen zandverstuivingen vanuit de droog liggende Noordzee en het vrijwel onbegroeide Veluwe Massief voor het ontstaan van een woestijnlandschap, bestaande uit grote zandduinen en dekzandafzettingen. Op de lijn Voorst-Gorssel ontstond een grote dekzandrug, die sindsdien gedurende lange tijd de waterscheiding vormde tussen de Schipbeek en de Berkel die in tegengestelde richting door het landschap stroomde: de Schipbeek in een noordelijke, en de Berkel in een zuidelijke richting. Van een rivier die wij nu kennen als de Gelderse IJssel was toen nog geen sprake!\NDe ‘geboorte’ van de Gelderse IJssel vindt pas plaats in de periode 350-700 AD, waarmee deze zijrivier van de Rijn dus slechts zo’n 1500 jaar oud is. Het ontstaan van de IJsselloop hing samen met de doorbraak van de dekzandrug in de IJsselvallei als gevolg van een serie extreme overstromingen van de Rijn. Ook daarna overstroomde de IJssel nog regelmatig in de middeleeuwen. De oudste woonplekken in de gemeente Voorst werden daarom op de oude dekzandruggen en op terpen aangelegd. Deze zijn ook nu nog steeds in het landschap terug te zien. Om huizen, akkers, mensen en vee te beschermen tegen het water werden dijken aangelegd. Zowel de Veluwse Bandijk als de Appense Dijk werden al in de 13e eeuw aangelegd. Dat ook daarna het gevaar van overstromingen bleef dreigen is te zien aan de vele (doorbraak-) kolken langs deze dijken. Het extreme hoogwater in 1993 en 1995, en de huidige en toekomstige klimaatveranderingen laten bovendien zien dat dit gevaar nog niet geweken is…\N \NCV\NMaarten Prins is werkzaam als universitair docent aan de Vrije Universiteit Amsterdam bij de afdeling Aardwetenschappen, en als gastdocent bij Aeres Hogeschool in Almere. Hij geeft daar onderwijs op het raakvlak van de fysische geografie, klimaat en duurzaamheid, en verricht onderzoek naar de impact van klimaatsveranderingen op verschillende(semi-) natuurlijke landschappen (o.a. kusten, woestijnen, rivieren en glaciale landschappen). Deze lezing zal hij echter met name geven vanuit zijn rol bij het Instituut voor Natuureducatie in Apeldoorn (IVN-Apeldoorn) als een van de docenten van het cursusteam Landschappen verantwoordelijk voor het verzorgen van lessen en excursies met betrekking tot o.a. de wordingsgeschiedenis van het Veluwse en IJssellandschap in de gemeente Apeldoorn, Epe en Voorst.\NLocatie: bibliotheek, Marktplein 11 in Twello. \NAanvang: 20.00 uur, de zaal is om 19.30 uur open.\NToegang is graties, de comsumpties zijn voor eigen rekening.\NIn de bibliotheek is plaats voor circa 80 personen, u wordt verzogt zich voor deze presentatie via info@historischeverenigingvoorst,nl aan te melden.\N X-ALT-DESC;FMTTYPE=text/html:Op donderdag 19 november 2026 houd de heer Maarten Prins uit Wilp een presentatie over de,
Vorming van het landschap in de gemeente Voorst - Wordingsgeschiedenis van de Gelderse IJsselvallei en IJssel
Tijdens deze lezing staan wij uitgebreid stil bij de klimaatveranderingenen de daaraan gekoppelde landschapsvormende processen die onze woonomgeving veranderde van een vlakke rivierdelta van Maas en Rijn naar gebieden met een relatief sterk reliëf zoals het Veluwe Massief en de Sallandse Heuvelrug. Deze zogenoemde stuwwallen zijn de stille getuigen van de aanwezigheid van landijs tijdens de een na laatste ijstijd, het Saalien (170.000-150.000 jaar geleden). Na het smelten van het landijs beïnvloedde dit reliëf daarna in grote mate ook de ligging van de toenmalige en huidige rivierlopen.
Tegen het einde van de laatste ijstijd, het Weichselien (115.000-11.500 jaar geleden), heerst er in onze woonomgevingwederom een poolklimaat en zorgen zandverstuivingen vanuit de droog liggende Noordzee en het vrijwel onbegroeide Veluwe Massief voor het ontstaan van een woestijnlandschap, bestaande uit grote zandduinen en dekzandafzettingen. Op de lijn Voorst-Gorssel ontstond een grote dekzandrug, die sindsdien gedurende lange tijd de waterscheiding vormde tussen de Schipbeek en de Berkel die in tegengestelde richting door het landschap stroomde: de Schipbeek in een noordelijke, en de Berkel in een zuidelijke richting. Van een rivier die wij nu kennen als de Gelderse IJssel was toen nog geen sprake!
De ‘geboorte’ van de Gelderse IJssel vindt pas plaats in de periode 350-700 AD, waarmee deze zijrivier van de Rijn dus slechts zo’n 1500 jaar oud is. Het ontstaan van de IJsselloop hing samen met de doorbraak van de dekzandrug in de IJsselvallei als gevolg van een serie extreme overstromingen van de Rijn. Ook daarna overstroomde de IJssel nog regelmatig in de middeleeuwen. De oudste woonplekken in de gemeente Voorst werden daarom op de oude dekzandruggen en op terpen aangelegd. Deze zijn ook nu nog steeds in het landschap terug te zien. Om huizen, akkers, mensen en vee te beschermen tegen het water werden dijken aangelegd. Zowel de Veluwse Bandijk als de Appense Dijk werden al in de 13e eeuw aangelegd. Dat ook daarna het gevaar van overstromingen bleef dreigen is te zien aan de vele (doorbraak-) kolken langs deze dijken. Het extreme hoogwater in 1993 en 1995, en de huidige en toekomstige klimaatveranderingen laten bovendien zien dat dit gevaar nog niet geweken is…
CV
Maarten Prins is werkzaam als universitair docent aan de Vrije Universiteit Amsterdam bij de afdeling Aardwetenschappen, en als gastdocent bij Aeres Hogeschool in Almere. Hij geeft daar onderwijs op het raakvlak van de fysische geografie, klimaat en duurzaamheid, en verricht onderzoek naar de impact van klimaatsveranderingen op verschillende(semi-) natuurlijke landschappen (o.a. kusten, woestijnen, rivieren en glaciale landschappen). Deze lezing zal hij echter met name geven vanuit zijn rol bij het Instituut voor Natuureducatie in Apeldoorn (IVN-Apeldoorn) als een van de docenten van het cursusteam Landschappen verantwoordelijk voor het verzorgen van lessen en excursies met betrekking tot o.a. de wordingsgeschiedenis van het Veluwse en IJssellandschap in de gemeente Apeldoorn, Epe en Voorst.
Locatie: bibliotheek, Marktplein 11 in Twello.
Aanvang: 20.00 uur, de zaal is om 19.30 uur open.
Toegang is graties, de comsumpties zijn voor eigen rekening.
In de bibliotheek is plaats voor circa 80 personen, u wordt verzogt zich voor deze presentatie via info@historischeverenigingvoorst,nl aan te melden.
LAST-MODIFIED:20261013T100457Z SEQUENCE:477 LOCATION:Marktplein 11\, 7391 DH Twello\, Gelderland\, Nederland GEO:52.23664870;6.10568030 X-LOCATION-DISPLAYNAME:Bibliotheek Twello X-ACCESS:1 X-HITS:11 X-COLOR:07bf23 X-SHOW-END-TIME:1 X-PUBLISH-UP:2026-10-12 09:57:46 X-PUBLISH-DOWN:2026-11-19 21:57:51 END:VEVENT END:VCALENDAR